Батыш

​Карапайым кишинин баш кесерге айлануусу

27 января 2018 г. 15:24 2397

Бул түштөгү көңүл үйүндөгү таш-талкан кадимки үйүндө ишке ашты. Инсандын ичиндеги «токто», «жетишет» дегенди билбеген талкалоо потенциалы кай жерлерге чейин жетээрин көрсөттү

Кызматтын (Фетхуллах Гулендин идеяларына негизделген жарандык кыймыл - Саресеп) уюмдарында иштеген, нанын жеген, эми душмандыкта эрдоганчылар менен жарышкан бир баяндамачы 2013-жылы үрөйүн учурган түшү тууралуу айтып берген.

Түшүндө бир желмогуз үйүнүн дубалына жабышып, ары-бери секирип жүгүрүп жүрүптүр. Ал желмогузду өлтүргөнгө аракеттенет, бирок улам колунан чыгып кете берет. Желмогуз улам жүзү менен денесин алмаштырат, тааныштарынын кебетесине, түзүлүшүнө кубулат. Аны менен алышып жүрүп бир топтон кийин желмогузду өлтүрөт. Бирок көмкөрөсүнөн жатып калган немени оодарса, өз уулу болуп чыгат...

Мен бул коркунучтуу түштү кишинин ички дүйнөсүндөгү өзүнүн аруулугун душман санап, жок кылуусу деп жоруп бергем. Инсан өз ичинде эмнеге кептелип калса, турмушунда да ошол нерсеге кабылат деген ойду айттым... Жок эле дегенде түшүндөгү эскертүүнү эске алаар, тообого жана тууралыкка түрткү болоор деп ойлогом.

Бирок, өкүнүчтүүсү, күткөнүмдөй болгон жок. Жан дүйнөсүндө эмне болсо, сыртына чагылды.

Бул түштөгү көңүл үйүндөгү таш-талкан кадимки үйүндө ишке ашты. Инсандын ичинде башталып, «токто», «жетишет» дегенди билбеген талкалоо потенциалы кай жерлерге чейин жетээрин көрсөттү.

Түштүн ээси өзүнө окшогондор сыяктуу, бүгүн өлкөнүн көчөлөрүнөн баштап чек араларына чейин аруулукту кууп, уулап жүрөт.

Жок кылуу менен жашаганга аракет кылгандар

Азирети пайгамбарыбыз инсандын напси менен согушун коомдор арасындагы согушка салыштырмалуу «улуу жихад» дегенине ушул өңүттөн каралышы да керек деп ойлойм.

Зээнде башталган чирүү жүрөктөн өтүп, кишинин көңүлүнө жеткенде, инсан шайтандын армиясына өз каалоосу менен аскер болуп катталат да, талкалоо жеңил экенин көргөн соң, башкаларды жок кылуу менен өмүр сүрүп баштайт.

Муну «карапайым инсандын баш кесерлешүүсү» деп атаган Нобель сыйлыгын алган жазуучу Светлана Алексиевич. Ал кошунасынын үстүнөн арыз жазып каматкан кишинин баш кесерлиги чыныгы баш кесерден да өткөн таш боорлук деп баса белгилейт.

Зулумдук системасына ыкташып күчтүү болуп, өз коркууларын жеңгиси келген ар бир эзилген инсан режим менен биригип алып, эски досторун да, көңүлүнө жакпаган бир-тууганын да «ыйык тутуп алган пири» үчүн курмандыкка чалат.

Мындай баш кесерлер айлап-жылдап чогуу жашаган кишилердин арасынан чыкканына инсан ишене бербей кетет...

16 жыл ичинде калкын коркутуу жана кызыктыруу менен тарбиялап келип, радикалдыкты улутчулдук менен жуурулуштуруп чыгарып берген бийликтин жаңы инсан модели бул. Өтмүштөн мындай мисалды табуу мүмкүн эмес.

Жамандыкка толгон неме дайыма аруулукту издейт. Мындай атмосфера бардыгын уулап жатат. Жаш балдар тынчтыктан мурун согушту үйрөнүп, жашоодон мурун «ыйыгы» үчүн өлгөндү жана өлтүргөндү үйрөнүүдө.

Согуш жашоонун ар катмарына кирди. Аңдымай кесипке, баш кесерлик жашоо ыкмасына, эки жүздүүлүк адаттагы көрүнүшкө айланды.

Согуш логикасы

Үй, көчө, базар, мектеп... Бардык жер согуш логикасына баш ийген. Түрктөрдүн согушкерлиги эми эрдик эмес. Катын-баласын сабагандардын, көчөдөгү ит менен алышкандардын өзүнө каршы чыккандарды террорчу деп жар салганына таң калбаш керек.

Көрсөтмө намыскөйлүк, заалым бийликке жанын берүү, дин полислиги улуттук спортко айланды. Акыл-эске келип калаар деп күткөндөрүбүз небак канкор бийликке малайлыкка катталып алган. Өкмөт калкын куралдантып көчөгө чакырууда. Кепин кийгизип оппозициясына агытууда. Тукуруп, дүүлүктүрүп, курал карматып, кишилерди аттырууда.

Кан төгүп, жок кылдыруу үчүн фатва чыгаргандар жарышка түштү.

Акыры коомду башкарып алган душмандык чектен чыгып, башка өлкөлөргө, башка улуттарга качырып кирди. Мындай маанайдагылар үчүн адам өмүрү арзандады. Жапжаш өспүрүмдөрдү өлүмдү көздөй каптатып башташты. Балдарын өлүмгө бербегендер нанкөр (жакшылыкты билбеген) делинди.

Заалым өкмөт өз кызыкчылыгы үчүн курмандыкка чалынгандарга бейиштин бакчаларын сатып алгансып шейиттик үлүшүн таратып жүрөт.

Эл топ-тобу менен башканын укугун тебелеп, акысын тартып алып, кан менен көз жашка көнүп бара жатат.

Тынчтык курулушу

Баарынан да мына ушул душмандыктан башка эч нерсе өндүрбөгөн жаңы желмогуз-инсан түрү тынчтык деп билинген диндин өкүлүмүн деп какшаганы таң калдырат.

Заалым бийликтин согуш жана зомбулук шакыбаты калкка эр жүрөктүк жана баатырдык көрүнөт.

Дин принциптерин бурмалап, согуш жана араздашуу үчүн колдонгону кишилерге гана эмес, ошол принциптерге зулумдук экенин түшүнчү эч ким көрүнбөйт.

Тынчтык үчүн түшкөн Фатх сүрөөсүн да согуш жарыялаш үчүн окушат. Худайбия тынчтык келишимин эстейин деген бирөө жок.

Юнус Эмренин: «Мен келбедим чабыш үчүн, Менин ишим сүйүү үчүн. Достун үйү көңүлдө. Көңүл курганы келдим», - дегени жүрөктөрдө из калтырбаптыр.

Киши өлтүрөт элем деп чыккан согуштун баары кандай натыйжаланса да уттурулганын билишпейт. Тынчтык курулушу тынчтык сүйгөн инсанды куруудан башталаарын билишпейт.

Улуттар арасы тынчтык да, инсандар арасы тынчтык да, инсандын табият менен тынч жашоосу да кишинин ич дүйнөсүндөгү тынчтыктан баштааларын, же жок болоорун билишпейт.

Ичинде өсүп, торолуп чыгышса да «кызматты» билишпейт.

Алар жек көрүүлөрүнө чөгүп бара жатышкан кезде эле тагдыр билгендерди билбегендерден небак ажыратып, көңүл куруучуларды 170 өлкөгө таратканын сезбей калышты.

Эмине Эроглу, tr724.com