Коом

Мамбетасан Ибраев: Миң сабак

2 ноября 2017 г. 19:42 2324

Нарын облусунун казысы Мамбетасан Ибраев

“Арпанын ташын терейин,

Арманым айтып берейин.

Арпанын ташы бир табак,

Арманым айтсам бир сабак”, - деген ырдын канча убакыт мурун айтылганын билбейм, бирок бабалардан калган бул сөз көптөн бери көңүлүмө кыттай уюп, кыялымдын ой учугун алда кайда жетелейт...

Бул ыр бир кездерде кайсыл бир өнөр адамынын же акылмандын оозунан жакуттай төгүлүп, канчасы Ала-Тоонун күнгөй-тескейине сайдын ташындай чачылып, биздин күндөргө жетпей, кылымдардын бүктөмүндө катылып калганын Жараткандын бир өзү билер.

Айтайын дегеним, зылдай оор ушул төрт сап өз заманында балким бир карабашыл пенденин жүрөктү жаралаган жеке тагдыры чыгар. А балким, кайсыл бир түзүмдүн коомдук көйгөйү да болгон чыгар. Бирок ал кездеги көйгөйлөр учурдагыдан азыраак болуп, мүшкүлдөрү жеңилирээк болгондуктан айтар арманы да бир сабак болсо керек деп ойлойм.

Бирок ХХI кылымда адамзатта оор абалдар пайда болду. Ыймандын алсыраганы, руханий деградация, илимсиздик, мамлекет жана элдин ичиндеги көйгөйлөр, каада-салт жана үрп-адаттын сүзүлгөнү, ата-эненин балага жана баланын ата-энеге болгон мамилеси, бала тарбиясындагы мүчүлүштүктөр, кошуна жана дос алакасында кетирилген каталар сыяктуу оор маселелелерди көрүп туруп, бир сабак эмес, азыр миңдеген сабак айтчу убак келгендей. Ошол себептен улам жогорудагы ырдын маанисин бир аз өзгөртүүнү туура көрдүм:

Буудайдын ташын терейин,

Бугумду айтып берейин.

Буудайдын ташы бир табак,

Бугумду айтсам миң сабак, - деп, бир эмес миңдеген сабак чыкты.

Чыкпаган бук, айталбаган арман көбөйдү. Инсанга, үй-бүлөөгө, коомго, мамлекетке, жан-жаныбарга, жаратылышка жана адам баласына керектүү болгон башка маселелерди эсептеп келсек, айтылчу сабактардын уч-кыйыры көрүнбөй барат.

Заманыбызда көөдөндү өрттөп, жанды кейиткен көп маселелер пайда болду. Азрети Али: “Адам өзүн ийненин учундай кичине чекит сыяктуу элестет. Жок, тескерисинче, ар бир адам өзүнчө чоң аалам. Адамда шыпаа да бар. Анда зыян да бар”, - дейт. Анын сыңары, биз адамдарды жөнөкөй деп эсептегенибиз менен Кудай Таала: “Адам баласын эң бир жакшы жаратылышта жараттым”, - дейт. Жараткандын эң идеалдуу жараткан заты бул – адам экен. Адамга маани бербестик бул – чоң арман. Бул - бир бук. Буга жакшы көңүл буруу зарыл.

Мен адамдын адам болушу тарбия жана таалимден башталат деп ойлойм. Балага үйдөн тарбияны жакшы берсе кандай сонун болот. Үйдө тарбия берүү жоголду. Ата-эне тарбия берүү эмне экенин билбей калды. Унутту. Балким окубай калгандыктан, мурун укпагандыктан, көрбөгөндүктөн азыр билбей калды. Жанатан айткан миңдеген армандар ушундан келип чыгып жатат.

Бул макалабызды жогоруда айтылган сабактардын биринчиси десек. Турмуш күн сайын жок дегенде бир адам менен жолуктуруп, анын арманын, бугун бөлүшкөнгө мажбурлап келет. Мындай жолугушуудан пайда болгон ой-толгоолорду, бир китеп болушун күтүп отурбай, окурмандар менен бөлүшүү өтө зарыл болуп турат. Ошондуктан арман-буктарды колдон келишинче калем менен кагаз бетине түшүрүп, ыр саптарында келгендей буудайдын ташын терип, бугумду сиздерге айтып турууну чечтим.