Коом

Ал жакта англисчесиз болбойт

18 мая 2017 г. 17:55 348


Кейко Классен катышкан жыйналыштын дээрлик бардыгы англисче өтөт. Бул тилди билгендер «ушу да кеппи» - деши мүмкүн. Бирок ал иштеген фирма Италияда жайгашкан, Кейко айым болсо Нидерланддан келип иштеп калган.

Жакында өткөн чогулушта ал итальян кесиптештеринин арасында жалгыз чет элдик болуп калды. Алардын бири англисче жакшы түшүнбөгөндүктөн макулдашып, өз эне тилине өтүштү. «Дароо итальян тасмасын көрүп жаткандай сезим пайда болду. Эне тилинде сүйлөшүп баштаары менен алардын улуттук маданияты даана көрүнүп калды», - дейт Классен.

Италиянын түндүгүндөгү Лайнате шаарында жайгашкан ITT Motion Technologies компаниясында Кейко айым байланыштар боюнча аткаруучу директор болуп кызмат кылат. Бул фирмада жетекчилик макамды ээлегендин ар бири англисче билүүсү шарт. Мындан сырткары фирманын филиалдары да ушул тилде кат алышат. Жапония, Кытай, Индия жана Германияда филиалдарын ачкан бул компанияда жалпысынан 4500 адам иштейт. Кандайдыр бир тилде сүйлөшүү азырынча чечиле элек болгондуктан, англис тили компаниянын корпоративдүү тили деп так айтыла элек. Англисчени баары жапырт жакшы билбесе да кызматкерлер сүйлөшө алчу жалгыз тил ошол сыяктанат.

Англис тили расмий статус ала баштаган фирмалар да аз эмес. Мисалы алардын катарында Sodexo азык-түлүк менен иштеген француз компаниясын атасак болот. Бул компания буга чейин электрондук каттарды, «вебинар» деп аталган түз өтүлгөн семинарларды жана башка маалыматтын баарын французча, англисче жана испанча баш болгон сегиз тилге которчу. Көп кызматкерлер катышкан кеңири чогулуштарын да бир нече тилге которууга мажбур болуп келген. Бирок январда компания башкаруучу макамдагы кызматкердин баары англис тилинде сүйлөөгө өтөт деген билдирүү таратты. Үстүбүздөгү жылдын аягына чейин 80 мамлекетте 500 миң кызматкери менен азык-түлүк жаатында иштеген компаниянын бардык жетекчилери

англисче сүйлөйт.

Англис тилдүү эмес өлкөдө туруп, бирок англисчеге өтүү чечимине келген компаниялардын арасында Nissan автоөндүрүүчүсүн да мисал катары келтирсек болот. Анын башкы кеңсеси Жапониянын Иокогамасында жайгашкан. Бул автогигант 1990-жылдардын аяк ченинен баштап эле англис тилин негизги тил катары колдонуу стратегиясын ишке киргизген.

2015-жылы жапондордун дагы бир ири автоөндүрүүчүсү, баш кеңсеси Токиодо орун алган Honda компаниясы 2020-жылга чейин корпоративдүү тил англисче болорун жар салды. Немистердин электр жабдыктарды чыгарган Siemens фирмасы бир нече жыл мурун эле англисчени расмий тили катары тааныган.

Канаданын Торонто шаарында Ж. Ротман менеджмент мектебинин профессору Цзя Линь Се мырзанын божомолунда, жакында көп компания англис тилине өтүшү мүмкүн.

Sodexo сыяктуу ири компаниялардын көздөгөн максаты жөнөкөй эле. Бул мүдөөсү ишке ашса, жетекчилери дүйнө жүзүндөгү бардык кызматкерлери менен бир тилде сүйлөшө алат. Бирок Sodexo компаниясынын ички байланыштар боюнча вице-президенти Ким Беддар-Фонтен мындай жараян тил менен гана чектелбейт, ал кеңири маданий өзгөрүүнүн жышааны деген ойдо. Беддар-Фонтен: «Учурда бизнес эл аралык мүнөзгө ээ боло баштады. Биз дүйнөнүн болушунча көбүрөөк мамлекети менен ыкчам жана натыйжалуу иштегибиз келет. Англис тили максатка тез жеткирет» - дейт.

Сага да, мага да англисче

Бир тилге өтүүнү колониалдык доорго кайтуу же тек маданияттын үстөмдүгү катары карабаш керек. Европанын 80% балдары англисчени башталгыч класстан тарта өтөт. Пекиндин XXI илимий-изилдөө университетинин 2013-жылкы маалыматына караганда кытайлыктардын 70 пайызы балдары бул тилди үйрөнүп, жакшы окуу жайга тапшыруусун каалайт.

«Англис тили үйрөнүүгө жеңил, ошол эле убакта сөз байлыгы кенен тил. Ал көп өлкөнүн мектептери жана университеттеринин расмий тили», - дейт Линь Се.

Sodexo өзүнүн расмий тилин французча деле кылып алса болот эле, анткени ал 50 жыл мурун Францияда түптөлгөн. Бирок бул өлкөдө фирманын 35 миң кызматкери эле жашайт, калган 125 миңи АКШда турат. «Эгер биз расмий тилибизди французча кылсак, компаниянын кызматкерлери көтөрүлүш чыгармак», - дейт Беддар-Фонтен. Азырынча компаниянын 1800 жетекчиси гана англисче сүйлөөгө милдеттендирилген. Мындай саясатты башка көптөгөн компания да адат кыла баштады.

Компаниялардын төмөнүрөөк баскычтарындагы башка кызматкерлер өз тилдеринде сүйлөп, кат алыша берет. Бирок Беддар-Фонтен мындай мамиле узакка созулбашы мүмкүн деген ойдо. Анткени компаниянын документтери барган сайын азыраак тилге которулмакчы. «Ошондуктан англисчеге сөзсүз өтүү керек»- дейт Беддар-Фонтен айым.

Акыл-эске сыярлыкпы?

Англис тили бизнесте үстөмдүк кылганы менен бардык жерде бирдей колдонула бербейт. Мисалы Бразилияда аны 5 эле пайыз киши үйрөнгөн. Италияда 29 пайыз адам гана бул тилде сүйлөйт.

Динь Сенин айтымында компания кызматкерлерин макамдарга ырааттуу жогорулатуу максатын көздөп аларды акырындап англисче сүйлөткүсү келсе, жетекчиликке гана шарт түзүп бербестен катардагы кызматкерлерге да көңүл буруусу зарыл. Мисалы Nissan ошондой кылган. Бул компания англисчени кыска мөөнөттө расмий тили кылса, бардык кызматкерлери аны өздөштүрүп кете албасын эске алган. «Алар олуттуу тоскоолдуктар болуусу мүмкүн экенин билген. Ошондуктан дүйнөлүк компания болуу үчүн кызматкерлерине тил үйрөнүүдө ыкчам жардам берүү керектигин түшүнгөн» - дейт Линь Се.

Sodexo жана ITT Motion Technologies компаниясында англисчесин күчөтөм деген кызматкерлердин баары бекер курстарда окуса болот.

Боорукерлик жана башка жагдайлар

Мурун сүйлөп көрбөгөн тилде оюн билдирүүгө мажбур болгон адамдар аянычтуу көрүнөт. Өз эне тилиңиз болбогон же анча өздөштүрө элек тилде сүйлөп жатканыңызды элестетсеңиз. Жетекчилери да, кесиптештери да мындай адамга аяр мамиле кылуулары керек. Анткени жакшы ойлонулбаган талаптар ыңгайсыздыкка жана түшүнүксүз абалга себеп болуусу мүмкүн деген ойдо Классен айым. Тилди жакшы билген адамдар да чочулап, тили үчүн кечирим сурап билдирүүсүн баштаганына ал далай жолу күбө болгон. «Адамдар өзүнө ишене албагандыктан, компания жүктөгөн милдетти жападан жалгыс чечкенге аракет кылып, кыйналышат», - дейт ал.

Тилди жакшы билбейм деген ой тоскоол болгондуктан, кызматкерлер өз оюн айткандан коркушат. Кытай улутундагы кызматкерлер катышкан жыйналышта аларга тикелей суроо берилмейинче сүйлөбөгөнгө аракет кылганын Классен көп байкаган. Алар сөздөрдү алмаштырып алып, шылдың болуудан коркорун айтышкан.

Siemens компаниясынын маркетинг боюнча вице-президенти Сонита Лонто англисче эне тили болбогон адамдар бул тилдин өзгөчөлүктөрүн аңдай бербейт деген пикирин билдирген. Ошондуктан ал эң негизгиси кызматкерлер маселенин ток этер жерин түшүнүп, бири-бири менен ыңгайлашып иштеп кетүүсү маанилүү деп эсептейт.

Ошол себептен англисче эркин сүйлөгөндөр керек болгон учурда кайталап, маселени баары түшүнгөндөй айтып берүүсү зарыл. Англис тили эне тили болгондор айрыкча буга көңүл буруусу керек, анткени алар кыска сүйлөп көнүшкөн.

Лонто айым англисче расмий тил болуп калган бир нече эл аралык компанияда иштегенде, тил жагынан эч кыйналбаганын айтат. Анын ою боюнча корпоративдүү тил катары англисчени колдонуу өзүн актайт. «Эгер кытай кесиптешим Жакынкы Чыгыштагы фирмалашы менен жолукса, алар англисче сүйлөшөт. Аларда бири-биринин тилин билүү зарылчылыгы жок» - дейт Сонита айым.

Брайан Борзиковски, BBC Capital